อยากให้ลูกเก่ง 4

หน้าบัน (2)

คราวก่อนดูหน้าบันกันไปหลายแบบแล้ว  คราวนี้มาว่ากันต่อ ว่ามีรูปอะไรอยู่บนหน้าบันบ้าง หน้าบันอุโบสถหลายแห่งนิยมทำรูปเทวดา  อาจเพราะถือว่าพื้นที่ของอุโบสถวิหารเป็นเหมือนสวรรค์ เป็นที่ประดับของพระพุทธเจ้า มีเทวดาเป็นผู้รักษา  รูปเทวดาก็มีทั้งพระอินทร์  พระนารายณ์  พระคเณศ  พระพรหม ฯลฯ

ศาลาการเปรียญ วัดบางมะฝ่อ นครสวรรค์

รูปพระอินทร์ทรง (ขี่) ช้างเอราวัณ  ที่จริงตามคัมภีร์ เอราวัณเป็นช้าง ๓๓ หัว แต่การวาดรูปปั้นรูปช้าง ๓๓ หัว คงไม่ค่อยสนุกเท่าไหร่  มิหนำซ้ำ เสร็จแล้วอาจได้อะไรที่ดูเหมือนกล้วยหลายหวีมากกว่าหัวช้าง  ตั้งแต่สมัยโบราณช่างเลยเลือกทำรูปช้างเอราวัณแค่สามหัว เพราะทำได้สะดวกกว่า และสวยกว่า

อุโบสถ วัดทองบางเชือกหนัง กรุงเทพฯ

รูปพระนารายณ์ทรงครุฑ (หรือนารายณ์ทรงสุบรรณ) หน้าบันรูปนี้ เดิมเป็นของหลวง หมายถึงว่ากษัตริย์ทรงเป็นพระนารายณ์อวตาร  จึงสร้างรูปนี้ประดับตามหน้าบัน แต่มาสมัยหลังๆ ก็สร้างกันทั่วไปทุกหนทุกแห่ง

 วิหาร วัดสิงห์  กรุงเทพฯ

บางวัดที่สร้างหรือบูรณะขึ้นใหม่  ก็สร้างหน้าบันให้แปลกๆ ออกไปอีกก็มี เช่นทำเป็นพระคเณศ (เทวดาหัวเป็นช้าง ตัวเป็นคน) เป็นพระพรหมทรงหงส์ ฯลฯ สุดแท้แต่จะคิดฝันกันไป

 พระอุโบสถเก่า วัดชัยพฤกษ์มาลา กรุงเทพฯ

ตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 4 มีหน้าบันอีกกลุ่มหนึ่งทำเป็นรูปสัญลักษณ์เครื่องหมายของผู้สร้างวัด  เช่นตามหน้าบันอุโบสถวิหารของวัดที่รัชกาลที่ 4 โปรดฯ ให้สร้างขึ้น จะประดับด้วยรูปมงกุฎ ซึ่งเป็นทั้งพระนามเดิม (เจ้าฟ้ามงกุฎ) และเป็นสัญลักษณ์ของความเป็นพระมหากษัตริย์ตามความนิยมแบบฝรั่ง

จนถึงปัจจุบัน วัดหลายแห่งก็มีการประดับหน้าบันด้วยพระนามาภิไธยย่อ (ชื่อย่อ) ของพระบรมวงศานุวงศ์  และสัญลักษณ์ขของงานพระราชพิธีสำคัญ

 โรงเรียนพระปริยัติธรรม วัดพุทธจักรฯ กรุงเทพฯ

 คราวหน้าถ้าไปวัด จะไปเอง หรือพาลูกไป ลองแหงนหน้าดู “หน้าบัน” กันหน่อย

โดย ศรัณย์  ทองปาน (รุ่น 8)

 บทความเก่า  <1> <2> <3>