อยากให้ลูกเก่ง 3

คราวก่อน เราทิ้งท้ายไว้ว่า จะมาพูดกันถึงเรื่องหน้าบัน

หน้าบันคืออะไร ?

หน้าบัน (บางทีก็สะกดว่า “หน้าบรรพ” ) หมายถึงส่วนประกอบรูปสามเหลี่ยมที่ปิดด้านกว้างของหลังคา อยู่ระหว่างหลังคากับตัวอาคาร  ถ้าเป็นบ้านคนหรือตึกทั่วๆ ไป ส่วนนี้ก็เรียกว่าหน้าจั่ว  แต่ถ้าเป็นของปราสาทราชวัง อุโบสถ วิหาร ก็จะเรียกกันว่า “หน้าบัน”

ถ้าเราเดินเข้าไปในวัด แหงนหน้าขึ้นดูก็จะพบว่ามีหน้าบันให้เห็นอยู่ทั่วไป  ทั้งที่โบสถ์  วิหาร  ศาลา  กุฏิ หรือแม้แต่เมรุที่เผาศพ  ซึ่งก็จะมีการประดับตกแต่งกันไปต่างๆ

                                                                     อุโบสถ  วัดเทพพล   กรุงเทพฯ

รูปแบบที่พบเห็นได้ง่าย คือรูปธรรมจักร ซึ่งก็หมายถึงศาสนาพุทธ  (เด็กๆ ก็รู้)

หลายแห่งมักประดับด้วยรูปพระพุทธเจ้า หรือพระพุทธรูป  คงเนื่องจากเห็นว่าเป็นอาคารทางพุทธศาสนา  บางที่ก็ผูกลวดลายให้เข้ากับชื่อวัด หรือความเป็นมาของวัดไปเสียด้วยพร้อมกัน

                                                           รูปไก่บนหน้าบันอุโบสถ วัดไก่เตี้ย กรุงเทพฯ

 บางแห่งทำเป็นรูปหน้าบันให้เกี่ยวข้องกับชื่อวัดโดยตรงไปเลย

                                                                          รังนกกระจาบ  วัดนกกระจาบ  อยุธยา

อีกรูปหนึ่งที่พบทั่วไป คือรูปเทพนม (อ่านว่า เทบ – พะ – นม ไม่ใช่ เทบ – นม) หรือรูปเทวดาครึ่งตัวพนมมือ ซึ่งก็อาจจะมีความหมายว่าที่ตรงนั้นเปรียบเหมือนเป็นสวรรค์ เป็นที่อยู่ของเทวดานางฟ้า

                                                                                   วิหาร วัดมหาธาตุ สุพรรณบุรี 

และอีกหลายแห่งก็เป็นลวดลายดอกไม้ใบไม้ ประดับตกแต่งให้สวยงาม กันไม่ให้พื้นที่ดูโล่งๆ จนเกินไป

                                                                                    วิหาร วัดไทร  กรุงเทพฯ

เรื่องหน้าบันนี้ยังไม่จบ  คราวหน้ามาดูกันอีก ว่ามีรูปอะไรบนหน้าบันอีกบ้าง

โดย ศรัณย์  ทองปาน (รุ่น 8)

 บทความเก่า  <1> <2>